Fyrsta myndin sýnir fjölskylduna á Neðri-Rauðalæk ásamt gestum. Myndin er óskýr og varla hægt að þekkja með vissu fólkið en þó má geta þess til að lengst til hægri sé Pálmi Guðmundsson í Garðshorni og framan við hann er nokkuð örugglega Kristín húsfreyja á Neðri Rauðalæk. Geta má þess til að frændfólk frá Garðshorni og Bryta hafi verið í heimsókn. Bak við Kristínu gæti hafa verið Pétur bóndi hennar og við hlið hans Frímann í Garðshorni. Standandi aftast vinstra megin gætu hafa verið Rauðalækjarbræðurnir þrír og Helga systir þeirra standandi framan við Frímann. Framan við Rauðalækjarbræður stendur Kristján Frímannsson í Garðshorni en á milli hans og Helgu er óþekktur drengur. Ljósklædda konan í fremst röðinni gæti vel hafa verið Jóhanna Pálmadóttir sem þá bjó á Bryta en engin kenning er uppi um hinar tvær. Pétur á Rauðalæk annarsvegar og Jóhanna og Frímann í Garðshorni hinsvegar voru systrabörn.

Næsta mynd hefur eflaust átt að vera mynd af heimilishundinum og kettinum. Norðan við húsið var til að byrja með smáskúr eða „bíslag“ með fyrrnefndum kjallaradyrunum sem gengið hefur verið um fyrst eftir að timburhúsið var byggt. Norðan við nýja húsið eru leifar af framhúsi gamla bæjarins og á bak við það líklega fjós. Ingólfur Pétursson hóf búskap á Neðri-Rauðalæk á móti foreldrum sínum 1947, þá kominn í tygi við Kristínu Álfheiði Brynjólfsdóttur frá Efstalandskoti sem hann giftist ári síðar. Árið 1949 lauk hann við að byggja handa fjölskyldu sinni íbúðarhús sambyggt við timburhúsið að norðanverðu og eftir það var gengið um sameiginlegar útidyr fyrir bæði húsin. Myndin af nýja húsinu var tekin um 1970. Þegar nýja húsið kom með nýjum útidyrum voru tröppurnar út af pallinum framan við útidyr gamla hússins færðar suður fyrir pallinn. 

Þessar útidyr vestan á eldra húsinu voru lítið notaðar, eins og áður segir, heldur var gengið um „kjallaradyrnar“ og innanhúss um brattar tröppur upp á 2. hæð timburhússins, þar sem voru tvö svefnherbergi og stofa, og eins var farið niður nokkrar tröppur í eldhúsið hennar Kristínar Hallgrímsdóttur sem var við suðurvegginn. Þar var ungu fólki af næstu bæjum gjarnan gefið heitt súkkulaði úr litlum skaftpotti þegar það kom í heimsókn.

Og úr því við erum komin í Neðri-Rauðalæk á árunum upp úr 1940 mega fylgja hér með myndir þaðan úr heyskap. Fyrst skoðum við óskýra mynd af tveimur hestum sem hafa verið spenntir fyrir sláttuvél. Tréstöng eða kjálki nær úr sláttuvélinni fram á milli hestanna og þar er stöngin fest við aktygi hestanna. Dráttarvél kom ekki í Neðri-Rauðalæk fyrr en 1959 (Massey-Ferguson) en þangað kom hinsvegar snemma lítill herjeppi sem Ingólfur bóndi átti og notaði til ýmissa verka auk kaupstaðarferða.

Hann útbjó m.a. sláttuvél sem var tengd með reimdrifi við gírkassa jeppans og með þessum búnaði gat Ingólfur slegið túnin rétt eins og nágrannarnir slógu tún sín með dráttarvélum. Myndin af jeppanum með sláttuvélina sýnir að sláttugreiðan var vinstra megin á jeppanum, enda var ökumaðurinn þeim megin, en hægra megin voru þær langoftast á dráttarvélum og eins voru greiður á hestasláttuvélum þannig. Fyrirtækið Egill Vilhjálmsson hf fór að flytja inn þessar sláttuvélar af gerðinni Busatis upp úr 1950 og Ingólfur mun hafa keypt eina slíka árið 1953 og notað þangað til dráttarvélin var keypt.

Ingólfur eða Ingi á Rauðalæk var hagleiksmaður, eins og þeir feðgar báðir, en þeir komu sér snemma upp vindrafstöð sem sá heimilinu fyrir ljósum og gat hlaðið rafhlöður fyrir útvarpstæki. Til Inga var líka leitað þegar þurfti að „taka af“ ungum og miðaldra karlmönnum af næstu bæjum eða með öðrum orðum að klippa þá.

Á næstu mynd, sem var tekin 24. júlí 1942, er búið að slá og nú er verið að snúa heyi til að þurrka það. Fyrst var slæjan eða flekkurinn rifjaður eða lagður í rifgarða eins og sumstaðar var sagt. Eftir það var görðunum snúið nokkrum sinnum, einu sinni til tvisvar á dag eða þangað til heyið var orðið nógu þurrt til að hægt væri að taka það saman og bera upp í heysæti eða flytja það heim í hlöðu. Fólkið á myndinni er heimilisfólk á Neðri-Rauðalæk. Fremst fer vinnukonan Gunnrún Ásgeirsdóttir frá Hnífsdal en á Neðri-Rauðalæk voru stundum vestfirskar vinnukonur á þessum tíma. Næstfremst er Kristín húsfreyja, næstu tveir eru óþekktir en sá fremri líklega einn Rauðalækjarbræðra og öftust og lengst til hægri er Helga Ingibjörg hrífulaus, átta ára gömul. Rauðalækjarbróðirinn gæti verið Guðbjörn því að tak hans á hrífunni með hægri hendi er sérkennilegt enda var önnur hönd hans visin. Hann fæddist með bæklaðan hægri handlegg. Olnbogaliður var í stað úlnliðs og enginn þumalfingur.

Snúningsvél hefur ekki verið komin til skjalanna á þessum tíma en þegar margt fólk raðaði sér í flekkinn tók ekki langan tíma að snúa heyinu. Þá stóðu barnmargar fjölskyldur betur að vígi en þær sem færri börnin áttu. Það var því ekki eingöngu þekkingarleysi eða óráðsía sem olli því að víða voru mörg börn á heimilum. Svo héngu heldur ekki smokkasjálfsalar utan á fjósveggjum á þeim tíma, hvað svo sem síðar varð.

Þá kemur mynd sem tekin var 27. júlí 1942 þegar heyið var orðið þurrt og verið var að bera það upp í sátur á túninu neðan við bæinn. Í fjarlægð sjást bæjarhúsin. Fólkið er væntanlega það sama og sást á fyrri mynd við að snúa heyinu.

Þessu næst sjáum við hvernig hey var flutt (13. sept. 1941) í böggum á tveimur hestum heim í hlöðu eða í heystæði heima við fjós eða fjárhús. Á myndinni má sjá í bæjarhús í Lönguhlíð handan Hörgárinnar. Túnið sem farið er yfir er greinilega ekki véltækt því að þar eru dálitlar þúfur, þó ekki krappar. Mörg okkar muna eflaust eftir myndum af löngum heybandslestum þar sem margir hestar fóru saman í röð undir böggum og sagan segir að liðléttingur hafi gjarnan teymt lestina á eftir sér. Svo hefur greinilega ekki verið í þessu tilviki.

Á bak hestanna var lögð reiðingstorfa og ofan á hana var settur klifberi, sem var þar til gerð trégrind sem var reyrð föst á hestinn með tveimur gjörðum undir kvið. Á klifberanum voru klakkar, tré- eða járnpinnar sem böggunum var krækt á. 

Þegar fyrri bagginn var settur upp á klakkinn þurfti að standa undir honum á meðan seinni bagginn var settur á hinn klakkinn ef ekki voru tveir menn tiltækir til að hengja báða baggana upp á hestinn samtímis. Meðfylgjandi mynd, sem hirt var af netinu, sýnir klifbera með svokölluðum hleypiklökkum en á þeim var hægt með einu handtaki að fella báða baggana niður í einu. Annars var hætta á að klifberinn snaraðist á hestinum þegar annar bagginn var tekinn.

Á meðfylgandi mynd er Pétur Valdimarsson á Neðri-Rauðalæk að draga ljá á hverfisteini (hverfisteinn = steinn sem snýst). Hverfisteinninn náði niður í vatn sem var í stokki undir honum en vatnið þjónaði þeim tilgangi að kæla ljáinn því að bitstálið dignaði ef það hitnaði verulega og þá entist bitið í ljánum verr. Á bak við Pétur sést heyvagn sem spenna mátti hest fyrir. Þannig dugði einn hestur til að flytja í einni ferð marga bagga sem annars hefði þurft marga hesta til að flytja. Með því að setja hliðargrindur á svona heyvagn var hægt að flytja laust hey og spara sér fyrirhöfnina við að binda baggana sem var tveggja manna verk. Í stað grindarinnar, sem notuð var til heyflutninga, var hægt að setja kerru ofan á vagnhjólin. Á bak við heyvagninn á myndinni sést í slíka kerru sem hentaði betur til að flytja skít á tún og mjólkurbrúsa upp á veg í veg fyrir mjólkurbílinn.

Þessari myndasyrpu lýkur með mynd af heimasætunni á Neðri-Rauðalæk sem situr á Gamla-Brún. Stúlkan hét Helga Ingibjörg Pétursdóttir (1933-1949), fæddist á Fremri-Kotum í Norðurárdal og fluttist með foreldrum sínum og bræðrum í Neðri-Rauðalæk 1935. Pistilshöfundur heldur að fyrsta örugga bernskuminning hans sé frá því í júníbyrjun 1949 þegar hann – þriggja og hálfs árs gamall – ásamt eldri systkinum hékk úti í stofuglugga og fylgdist með straumi bíla suður þjóðveginn vestan við Garðshorn. Það var rigningarveður. Helga Ingibjörg hafði látist úr botnlangabólgu í lok maí. Húskveðja hefur farið fram á Neðri-Rauðalæk og kistan síðan flutt fram í Bægisárkirkju þar sem útförin var gerð. Þangað streymdu bílarnir.

Og nú komum við aftur að útidyrunum á efri hæð á vesturvegg Rauðalækjarhússins. Þar er nú kominn gluggi þar sem dyrnar voru áður og tröppurnar framan við húsið hafa verið fjarlægðar. Lengi vel hlutu þau sem sáu gamla íbúðarhúsið á Neðri-Rauðalæk að velta fyrir sér tilganginum með þessum dyrum uppi á miðjum vegg. Helga Ingólfsdóttir segir að dyrnar hafi helst verið notaðar þegar frændfólk úr Skagafirðinum kom í heimsókn. En þær voru örugglega notaðar til að koma kistu Helgu Ingibjargar út úr húsi vorið 1949.